Is valbeveiliging verplicht in een hoogwerker?

Meerdere giekhoogwerkers tegen een blauwe lucht, het type waarbij valbeveiliging in een hoogwerker verplicht is

Valbeveiliging in een hoogwerker is niet altijd verplicht. Werk je in een knikarmhoogwerker, dan draag je een harnas met een korte vallijn. Werk je in een schaarhoogwerker met een volledig gesloten omheining, dan is dat doorgaans niet nodig. Wat de doorslag geeft is het type machine, het voorschrift van de fabrikant en de risico-inventarisatie van jullie bedrijf.

Dat verschil komt rechtstreeks uit het Arbobesluit. Artikel 7.23 bepaalt dat collectieve veiligheidsmaatregelen voorrang krijgen boven persoonlijke. De omheining van de werkbak is zo’n collectieve maatregel, het harnas is een persoonlijke. Hieronder lees je per machine wanneer je aanlijnt, wat de wet zegt over valgevaar, en hoe je dit leert tijdens de cursus van Hoogwerker-certificaat.nl.

Snel naar:

Is valbeveiliging in een hoogwerker verplicht?

Nee, niet in elke hoogwerker. In een knikarmhoogwerker is een harnas met korte vallijn verplicht, omdat je bij een plotselinge beweging van de giek uit de werkbak geslingerd kunt worden. Dat heet het katapulteffect. In een schaarhoogwerker beweegt het platform recht omhoog en houdt de omheining je binnen de bak, dus daar is persoonlijke valbeveiliging doorgaans niet nodig.

Belangrijk: niet verplicht betekent niet hetzelfde als niet nodig. Zodra de fabrikant, jullie risico-inventarisatie of de opdrachtgever het voorschrijft, is het dragen van een harnas wel verplicht. Dat voorschrift gaat altijd voor op de algemene regel.

Wanneer is valbeveiliging in een hoogwerker wel verplicht?

In vijf situaties lijn je aan, ook als je twijfelt:

  • Je werkt in een knikarmhoogwerker. De giek kan uitslaan, dus een harnas met korte vallijn hoort erbij.
  • De fabrikant schrijft het voor. Staat in de gebruikershandleiding dat je aanlijnt, dan is dat bindend. De handleiding hoort bij de machine.
  • De risico-inventarisatie of de opdrachtgever vraagt het. Veel bouwplaatsen en fabrieken stellen een eigen eis die verder gaat dan de wet.
  • Er zijn extra risico’s op de werkplek. Denk aan wind, passerend verkeer, een ongelijke ondergrond of werken naast een machine die kan raken.
  • Je moet reiken of leunen. Zodra je zwaartepunt buiten de bak komt, is de omheining alleen niet genoeg.

Heb je een harnas nodig in een schaarhoogwerker of in een knikarmhoogwerker?

Deze tabel geeft per machine het antwoord en de reden erachter. Twijfel je over de categorie van jullie machine, lees dan eerst de uitleg over de hoogwerker categorieën.

Machine Harnas met korte vallijn verplicht?
Schaarhoogwerker (3A) Nee, in een schaarhoogwerker is een harnas doorgaans niet nodig. Het platform gaat recht omhoog, de gesloten omheining houdt je in de werkbak. Schrijft de fabrikant of de opdrachtgever een harnas voor, dan draag je het wel.
Mobiele knikarmhoogwerker (3B) Ja, in een mobiele knikarmhoogwerker is een harnas met korte vallijn verplicht. De giek kan bij een plotselinge beweging uitslaan, waardoor je uit de werkbak geslingerd kunt worden.
Statische knikarmhoogwerker (1B) Ja, ook in een statische knikarmhoogwerker is een harnas met korte vallijn verplicht. Ook bij een statische knikarm kan de giek bij een plotselinge beweging uitslaan.
Elke hoogwerker waarvoor de fabrikant een harnas voorschrijft Ja, dan is een harnas altijd verplicht. Het voorschrift in de handleiding gaat voor op de algemene regel.

Wat zegt de wet over valgevaar en werken op hoogte?

Twee artikelen uit het Arbobesluit bepalen samen het antwoord. Artikel 3.16 gaat over het voorkomen van valgevaar: er is in elk geval sprake van valgevaar bij risicoverhogende omstandigheden, bij openingen in vloeren, of als je 2,5 meter of meer kunt vallen. De hoofdregel is dat je dat gevaar eerst wegneemt met een veilige werkvloer, een hekwerk of een leuning.

Artikel 7.23 gaat over arbeidsmiddelen voor tijdelijke werkzaamheden op hoogte. Daarin staat dat je het meest geschikte arbeidsmiddel kiest en dat collectieve veiligheidsmaatregelen voorrang krijgen boven persoonlijke. Een hoogwerker met een gesloten werkbak is precies zo’n collectieve maatregel. Daarom is een harnas in een schaarhoogwerker geen automatische eis, en in een knikarmhoogwerker wel: daar kan het collectieve middel je niet in de bak houden.

De Nederlandse Arbeidsinspectie let bij werken op hoogte op de hele keten: is het juiste arbeidsmiddel gekozen, is de machine gekeurd, en kan de werkgever aantonen dat de bediener onderricht heeft gehad. Die laatste eis staat in artikel 8 van de Arbowet.

Hoe hoog mag je werken zonder valbeveiliging?

Er is geen hoogte waarboven een harnas in een hoogwerker automatisch verplicht wordt. De 2,5 meter uit artikel 3.16 zegt alleen wanneer er in elk geval sprake is van valgevaar, niet welk middel je dan moet gebruiken. Ook onder 2,5 meter kan er valgevaar zijn, bijvoorbeeld door risicoverhogende omstandigheden zoals een put, uitstekend materiaal of passerend verkeer.

Voor valbeveiliging in een hoogwerker werkt het dus anders dan veel mensen denken: zodra je de bak ingaat, moet er een maatregel zijn. Die maatregel is bij een schaarhoogwerker de omheining zelf, en bij een knikarmhoogwerker de omheining plus het harnas.

Welke valbeveiliging gebruik je in een hoogwerker en waar lijn je aan?

Je gebruikt een harnas met een korte vallijn, niet een lange vanglijn. Een lange lijn geeft je bij het katapulteffect juist ruimte om uit de bak te komen, en dat is precies wat je wilt voorkomen. De lijn moet zo kort zijn dat je binnen de werkbak blijft.

Aanlijnen doe je alleen aan het aanlijnpunt dat de fabrikant daarvoor in de werkbak heeft aangebracht. Niet aan de omheining, niet aan de giek en nooit aan een punt buiten de machine, bijvoorbeeld aan een gebouw of een steiger. Lijn je buiten de machine aan en de hoogwerker beweegt, dan loopt het verkeerd af. Controleer voor elk gebruik het harnas, de lijn en het aanlijnpunt op beschadiging, en houd de keuringstermijn aan die de fabrikant voorschrijft.

Wat moet je kunnen aantonen als er iets gebeurt?

Bij een incident of een controle gaat het om papieren die je op dat moment moet hebben, niet om wat je toen van plan was. Zorg dat deze vier dingen kloppen:

  • Onderricht en opleiding. Een geldig hoogwerkercertificaat van de bediener, voor de categorie van de machine waarmee hij werkt.
  • Een gekeurde machine. Het keuringsbewijs van de hoogwerker zelf, plus de handleiding waarin het voorschrift over valbeveiliging staat.
  • Gekeurde persoonlijke beschermingsmiddelen. Harnas en vallijn, met de keuring vastgelegd.
  • De risico-inventarisatie. Daarin staat welke maatregel jullie bij deze werkzaamheden hebben gekozen en waarom.

Bij een incompany certificering van Hoogwerker-certificaat.nl krijgt elke deelnemer naast het certificaat een persoonlijke competentierapportage. Daarmee kun je per medewerker aantonen wat er beoordeeld is.

Leer je aanlijnen tijdens de hoogwerkercursus?

Ja. Tijdens de hoogwerkercursus van Hoogwerker-certificaat.nl behandelen we wanneer valbeveiliging in een hoogwerker nodig is en hoe je je correct aanlijnt. Dat gebeurt praktijkgericht, met het arbeidsmiddel erbij, en niet alleen als theorie op papier.

Heb je een eigen harnas, neem het dan mee naar de cursus. Dan oefen je met de uitrusting waarmee je straks werkt en controleren we die meteen samen. Verder draag je veiligheidsschoenen en werkkleding. Het lesmateriaal ontvang je digitaal vooraf, zodat de dag zelf vooral over de praktijk gaat.

Welke hoogwerkercursus past bij jou of jullie bedrijf?

Het antwoord hangt af van de ervaring die er al is. Heeft iemand jaren ervaring maar geen certificaat, dan is certificeren genoeg. Stapt iemand voor het eerst in een werkbak, dan hoort daar een opleidingsdeel bij.

Cursus Duur Prijs excl. btw Voor wie
Certificering in 1 uur 1 uur vanaf € 129 Bedrijven met ervaren medewerkers zonder certificaat
Incompany cursus In overleg Op aanvraag Groepen die op eigen locatie, met eigen machines, willen oefenen
Cursus gevorderden 2,5 uur € 199 Verlengen van een certificaat dat verloopt of verlopen is
Cursus beginners 4,5 uur € 249 Zonder ervaring, open inschrijving, oefent met de categorieën 1B, 3A, 3B

Alle prijzen zijn exclusief btw. Wat er precies bij de prijs zit, staat op de pagina hoogwerker certificaat kosten.

Je hoogwerkercertificaat halen in 3 stappen

1. Kies de vorm die bij jullie situatie past

Bel of mail wat voor machine er staat en hoeveel ervaring de medewerkers hebben. Daar rolt de juiste vorm uit: certificeren, opleiden of een combinatie van beide.

2. Plan de training op jullie locatie of bij ons

Incompany werken we met jullie eigen hoogwerker in de eigen werkomgeving. Heb je geen eigen machine of ga je als zzp’er, dan sluit je aan bij een open inschrijving op een van onze locaties.

3. Theorie, praktijk en het certificaat

Je doorloopt de theorie, oefent met het arbeidsmiddel en sluit af met de beoordeling. Het certificaat is 5 jaar geldig, zie geldigheid hoogwerker certificaat.

Vraag een offerte aan Bekijk alle cursussen

Waar let je op bij het kiezen van een hoogwerkeropleider?

  • Werken jullie met de machine die je echt gebruikt. Een certificaat voor een schaarhoogwerker dekt geen knikarmhoogwerker. Vraag voor welke categorie je wordt beoordeeld.
  • Groepsgrootte. In een kleine groep kom je zelf aan de knoppen. Bij grote groepen staat de helft te kijken.
  • Komt valbeveiliging aan bod. Aanlijnen en het katapulteffect horen in elke hoogwerkercursus, ook in een korte.
  • Wat je terugkrijgt op papier. Vraag of je naast het certificaat een competentierapportage krijgt, zodat je per medewerker iets kunt aantonen.
  • Opleiden of certificeren. Een goede opleider vraagt eerst naar ervaring en biedt geen hele dag aan iemand die alleen een certificaat nodig heeft.

Waarom kiezen voor Hoogwerker-certificaat.nl?

  • Kleine groepen en persoonlijke begeleiding. Tijdens de certificering werken we zoveel mogelijk een op een, zodat iedereen op zijn eigen niveau wordt bevraagd.
  • Certificeren wat je al kunt. Heb je ervaring, dan hoef je geen hele dag in de cursusruimte te zitten. Certificering kan in 1 uur.
  • Op jullie eigen locatie en met eigen machines. Zo sluit de training aan op de werkplek en de machines waarmee je straks verder werkt.
  • Praktijkgericht leren. Oefeningen met het arbeidsmiddel, inclusief aanlijnen en het inschatten van risico’s.
  • Persoonlijke competentierapportage. Bij incompany certificering krijgt elke deelnemer er een, naast het certificaat van 5 jaar.
  • Trainingen door heel Nederland. Incompany vanaf 1 persoon, of open inschrijving op een locatie bij jou in de buurt.
8,8 / 10 | 3.726 reviews

Veelgestelde vragen over valbeveiliging in een hoogwerker

Is een veiligheidsgordel verplicht in een hoogwerker?

Een losse veiligheidsgordel om het middel is geen valbeveiliging en gebruik je niet in een hoogwerker. Waar valbeveiliging nodig is, gaat het altijd om een harnas met een korte vallijn, aangelijnd aan het aanlijnpunt in de werkbak.

Wat is het verschil tussen een harnas en een veiligheidsgordel?

Een harnas verdeelt de krachten over je schouders, borst en benen en houdt je rechtop. Een gordel om het middel doet dat niet en kan bij een val juist letsel veroorzaken. Voor werken op hoogte gebruik je daarom een harnas.

Moet je aanlijnen in een schaarhoogwerker?

Doorgaans niet, omdat de gesloten omheining van het platform je in de bak houdt. Schrijft de fabrikant het voor, of vraagt de opdrachtgever of de risico-inventarisatie het, dan lijn je wel aan.

Mag je uit de werkbak stappen als je bent aangelijnd?

Nee. Een hoogwerker is bedoeld om vanuit de werkbak te werken. Uitstappen op hoogte is iets anders en vraagt een eigen plan en andere voorzieningen. Een harnas maakt uitstappen niet toegestaan.

Wie is verantwoordelijk voor de valbeveiliging, de werkgever of de werknemer?

De werkgever moet de juiste middelen leveren, de machine laten keuren en zorgen dat medewerkers onderricht krijgen. De bediener is verantwoordelijk voor hoe hij ermee omgaat: controleren voor gebruik, aanlijnen waar dat nodig is en binnen de bak blijven.

Geldt dit ook voor zzp'ers?

Ja. Werk je als zzp’er op een werkplek van een opdrachtgever, dan gelden de regels over valgevaar en deskundigheid ook voor jou. In de praktijk vraagt de opdrachtgever bijna altijd een geldig certificaat voordat je de machine in mag.

Moet je een harnas dragen als je een hoogwerker huurt?

Dat hangt af van de machine en van wat de verhuurder en de handleiding voorschrijven. Bij een knikarmhoogwerker ga je uit van een harnas met korte vallijn. Vraag bij het huren altijd naar de handleiding en naar het aanlijnpunt in de werkbak.

Hoe lang mag de vallijn zijn in een hoogwerker?

Zo kort dat je niet over de rand van de werkbak kunt komen. De lijn houdt je binnen de bak en is dus geen lange vanglijn. Welke lengte bij jullie machine en harnas hoort, staat in de handleiding van de fabrikant.

Mag je op de omheining van de werkbak staan of eroverheen leunen?

Nee. De omheining beschermt je alleen als je erbinnen blijft. Ga je op de rand of op een opstapje staan, of hang je ver over de leuning, dan valt die bescherming weg. Dat geldt ook in een schaarhoogwerker.

Hoe vaak moet een harnas gekeurd worden?

De fabrikant schrijft de keuringstermijn voor in de handleiding bij het harnas. Houd die termijn aan, leg de keuring vast en controleer het harnas en de lijn daarnaast voor elk gebruik op beschadiging.

Zit valbeveiliging bij de hoogwerkercursus inbegrepen?

De cursus behandelt wanneer en hoe je valbeveiliging gebruikt. Heb je een eigen harnas, neem dat mee naar de cursus, dan oefen je met je eigen uitrusting. Een harnas zelf hoort niet bij de cursusprijs.

Hoe lang is een hoogwerkercertificaat geldig?

Een hoogwerkercertificaat van Hoogwerker-certificaat.nl is 5 jaar geldig. Daarna volg je de cursus gevorderden van 2,5 uur voor € 199 exclusief btw om te verlengen.

Kunnen jullie de cursus op onze eigen locatie geven?

Ja, incompany vanaf 1 persoon. We komen naar jullie werkomgeving en oefenen met jullie eigen hoogwerker, zodat de training aansluit op het dagelijkse werk.

Welke opleider kan ik het beste kiezen voor een hoogwerkercertificaat?

Kies een opleider die eerst vraagt met welke machine en welke categorie je werkt, die in kleine groepen werkt, die valbeveiliging en aanlijnen echt behandelt, en die je naast het certificaat een rapportage geeft waarmee je de deskundigheid kunt aantonen.

Direct je hoogwerkercertificaat halen?

Vertel ons met welke hoogwerker jullie werken en hoeveel ervaring de medewerkers hebben, dan zeggen we meteen welke vorm past en wat het kost. Bellen kan op 0529 820 210 of mail naar info@hoogwerker-certificaat.nl.

Vraag een offerte aan Bekijk de cursussen en data

Hoogwerker-certificaat.nl: certificaat halen in 1 uur

  • Hoogwerker cursus voor beginners en ervaren medewerkers
  • Incompany vanaf 1 medewerker, op uw eigen locatie
  • Vanaf € 129,- excl. BTW
Offerte op locatie aanvragen 8,8 / 10 | 3.726 reviews